Para sa mga pamilya
Bagong na-diagnose ng autism ang anak ko. Ano ang magagawa ko sa bahay ngayong buwan?
Hindi mo kailangan ng therapist, pera, o perpektong plano para masimulan ngayong linggo ang pagtulong sa anak mo. Gumagana ang mga hakbang na ito sa kahit anong bansa, magagawa mo gamit ang cellphone mo, at libre ang mga ito.
Nasa pahinang ito
English · Español · Português · हिन्दी · Français · العربية · 中文 · Bahasa Indonesia · Tiếng Việt · বাংলা · ಕನ್ನಡ · اردو · मराठी · தமிழ் · తెలుగు · മലയാളം · ગુજરાતી · Deutsch · Kiswahili · Türkçe · 日本語 · ਪੰਜਾਬੀ · Filipino · Русский
Una, ilang bagay na totoo
- Ang autism ay ibang paraan ng paglaki, pag-aaral at pakikipag-usap. Hindi ito dahil sa anumang ginawa mo.
- Siya pa rin ang anak mo, gaya noong bago ang diagnosis. Ang nagbabago ay ang pagkaunawa mo sa kanya.
- Patuloy na natututo ang mga batang may autism habambuhay. Malaki ang maitutulong ng suporta sa bahay.
- Hindi mo kailangang gawin ang lahat nang sabay-sabay. Sapat na ang isang maliit na hakbang bawat araw.
Linggo 1: Obserbahan at isulat
Sa loob ng isang linggo, obserbahan ang anak mo nang hindi sinusubukang baguhin ang kahit ano. Magsulat ng maiikling tala sa papel o sa cellphone mo:
- Ano ang mga gusto ng anak ko? Mga laruan, kanta, pagkain, galaw, gamit. Ito ang magiging pinakamahusay mong gamit kapag nagtuturo ka ng bagong bagay.
- Paano ipinapakita ng anak ko kung ano ang gusto niya? Sa salita, sa pagturo, sa paghila sa kamay mo, sa pag-iyak, o sa pagdadala sa iyo ng mga bagay.
- Kailan nangyayari ang mahihirap na sandali? Isulat kung ano ang nangyari bago nito, ano ang ginawa ng anak mo, at ano ang nangyari pagkatapos.
- Ano ang takbo ng isang karaniwang araw? Paggising, pagkain, paliligo, pagtulog.
Makatutulong ang mga talang ito sa iyo at sa sinumang tutulong sa anak mo balang araw: sa doktor, sa guro o sa therapist.
Panoorin ang video (sa Ingles)
Linggo 2: Gawing predictable ang araw
Maraming batang may autism ang mas kalmado kapag alam nila kung ano ang susunod.
- Sundin ang parehong pagkakasunod-sunod araw-araw: sa paggising, pagkain, paliligo at pagtulog, hangga’t kaya mo.
- Ipakita ang araw gamit ang mga larawan. Pagsunod-sunurin ang litrato o drawing ng bawat hakbang: “Almusal, tapos sapatos, tapos sasakyan”. Ipakita ang bawat larawan bago magsimula ang hakbang na iyon. Puwede kang gumawa at mag-print ng schedule gamit ang libreng Visual Schedule tool namin (sa Ingles), o iguhit ito sa papel. Hakbang-hakbang: Paano gamitin ang visual schedule sa bahay (sa Ingles).
- Sabihan siya bago may magbago. Ipakita ang larawan ng paliligo at sabihing “Dalawang minuto pa, tapos ligo na.”
Linggo 3: Tulungan ang anak mong makipag-usap
Higit pa sa pagsasalita ang pakikipag-usap. Mahalaga ang bawat paraan na ginagamit ng anak mo para may sabihin sa iyo.
- Pumuwesto nang kapantay ng mata niya. Umupo o lumuhod para magkasintaas kayo ng anak mo.
- Gumamit ng kaunting salita. Sabihin ang “bola” o “bola ulit” sa halip na mahabang pangungusap.
- Maghintay. Hawakan ang isang bagay na gusto ng anak mo at maghintay ng ilang segundo para tumingin siya sa iyo, gumawa ng tunog, tumuro o magsabi ng salita. Pagkatapos, ibigay agad.
- Tugunan ang bawat pagtatangka niya. Kapag tumuro, umabot o gumawa ng tunog ang anak mo para humingi ng isang bagay, tugunan siya. Doon niya natututunan na gumagana ang pakikipag-usap.
- Gumamit ng mga larawan kapag nahihirapan siya sa salita. Idikit sa ref ang larawan ng dalawa o tatlo sa mga paborito niya, para maituro ng anak mo ang gusto niya. Hakbang-hakbang: Paano gamitin ang flashcards sa bahay (sa Ingles).
Panoorin ang video (sa Ingles)
Kung mas sanay nang magsalita ang anak mo: Panoorin kung paano siya tutulungang ikuwento ang araw niya (video sa Ingles, 1 minuto)
Linggo 4: Harapin ang mahihirap na sandali
Kadalasan, paraan ng pagsasabi ng isang bagay ang mahihirap na pag-uugali: “Gusto ko ’yan”, “Masyadong maingay”, “Ayoko” o “Pansinin mo ako”. Minsan, mas pinahihirap pa ang lahat ng sakit ng katawan, karamdaman, kulang na tulog o pagkabalisa. Kung biglang nagbago ang pag-uugali, ipatingin ang anak mo sa doktor.
- Balikan ang mga tala mo sa Linggo 1. Ano ang kadalasang nangyayari bago nito? Kaya mo ba itong baguhin? Halimbawa: mas tahimik na kuwarto, sabihan siya bago patayin ang TV, o bigyan siya ng meryenda bago mamili.
- Turuan siya ng mas magandang paraan ng paghingi. Kung sumisigaw ang anak mo para sa isang laruan, turuan siyang ituro ito o sabihin ang “laruan”, at ibigay ito agad kapag ginawa niya.
- Pansinin ang magagandang sandali. Purihin ang anak mo o bigyan siya ng maliit na gantimpala kaagad pagkatapos niyang gawin ang inaasahan mo. Ang libreng Token Board tool namin (sa Ingles) ay gumagawa ng simpleng reward chart na puwede mong i-print. Hakbang-hakbang: Paano gamitin ang token board sa bahay (sa Ingles).
- Gumamit ng mga kuwento para sa mga bagong sitwasyon. Ang maikling kuwentong may larawan na binabasa ninyo nang magkasama bago pumunta sa doktor o sa barbero ay tumutulong sa anak mo na malaman kung ano ang aasahan. Makagagawa ka ng isa nang libre gamit ang Social Story tool (sa Ingles). Hakbang-hakbang: Paano gamitin ang social stories sa bahay (sa Ingles).
Kung sinasaktan ng anak mo ang sarili niya o nananakit siya ng iba, o nag-aalala ka sa kaligtasan niya, kumausap ng doktor o health worker sa lalong madaling panahon. Kapag emergency, tumawag sa emergency number sa lugar mo.
Dagdag na suporta (mga pahina sa Ingles): Meltdowns o tantrums? · Problema sa pagtulog · Potty training · Flashcards sa bahay · File folder activities · Hindi nagsasalita ang anak ko
Alagaan mo rin ang sarili mo
- Normal lang na makaramdam ng lungkot, takot, galit o ginhawa, o walang maramdaman. Nagbabago ang mga damdaming ito sa paglipas ng panahon.
- Humanap ng makakausap: ang asawa o partner mo, mga kaibigan, kapamilya, o ibang magulang ng batang may autism.
- Sa maraming bansa, may pambansang samahan para sa autism o mga grupo ng pamilya. Hanapin ang “autism parent support group” kasama ang pangalan ng lungsod o bansa mo.
- Magpahinga kapag may pagkakataon. Ito ay paglalakbay na tatagal ng maraming taon, hindi ilang araw.
Paghahanap ng dagdag na suporta kung saan ka nakatira
- Tanungin ang doktor ng anak mo o ibang health worker kung anong mga serbisyo ang mayroon sa lugar ninyo at kung paano mag-apply.
- Itanong sa paaralan o daycare ng anak mo kung anong suporta ang maibibigay nila.
- Kung naghihintay ka pa sa pila para sa isang serbisyo: magagawa mo ang lahat ng nasa pahinang ito habang naghihintay.
Ibahagi ang pahinang ito sa ibang magulang
Maaaring may kakilala kang nasa kalagayan mo noong araw ng diagnosis. Ipadala sa kanya ang pahinang ito.
Nagtatrabaho ka ba sa isang clinic, paaralan o grupo ng mga magulang? I-print ang isang-pahinang bersyon para sa mga pamilya.
